Lidhje


Vrasja e Larijanit nuk do të destabilizojë sistemin politik të Iranit: Ministri

 

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, tha se vrasjet e kryera nga SHBA dhe Izraeli nuk do ta rrëzojnë “strukturën e fortë politike” të Teheranit. Vrasja e Ali Larijanit, sekretarit të fuqishëm të Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, nuk do të përbëjë një goditje fatale për udhëheqjen iraniane, deklaroi ai.

 

Në një intervistë për Al Jazeera, e transmetuar pasi Teherani konfirmoi vrasjen e Larijanit herët të mërkurën, Araghchi tha se Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli ende nuk e kanë kuptuar se qeveria iraniane nuk mbështetet te një individ i vetëm.

 

“Nuk e di pse amerikanët dhe izraelitët ende nuk e kanë kuptuar këtë pikë: Republika Islamike e Iranit ka një strukturë të fortë politike me institucione të konsoliduara politike, ekonomike dhe sociale,” tha Araghchi.

 

“Prania apo mungesa e një individi të vetëm nuk e ndikon këtë strukturë,” shtoi ai.

 

“Sigurisht që individët kanë ndikim dhe secili luan rolin e vet – disa më mirë, disa më keq, disa më pak – por ajo që ka rëndësi është se sistemi politik në Iran është një strukturë shumë solide.”

 

Araghchi iu referua edhe vrasjes së udhëheqësit suprem të vendit, Ajatollah Ali Khamenei, i cili u vra në ditën e parë të sulmeve SHBA-Izrael më 28 shkurt, duke theksuar se pavarësisht humbjes së madhe kombëtare, “sistemi vazhdoi”.

 

“Nuk kemi pasur askënd më të rëndësishëm se vetë udhëheqësi, dhe edhe ai u martirizua, por sistemi vazhdoi punën dhe menjëherë siguroi një zëvendësues,” tha ministri i Jashtëm.

 

“Nëse dikush tjetër martirizohet, do të ndodhë e njëjta gjë,” shtoi ai.

 

“Nëse edhe ministri i Jashtëm do të martirizohej ndonjëherë, në fund do të kishte dikë tjetër që do ta merrte këtë post.”

 

Vrasja e Larijanit, 67 vjeç, një bashkëpunëtor i afërt i të ndjerit Ali Khamenei dhe i djalit të tij, Mojtaba Khamenei, në një sulm të hënën në mbrëmje, përfaqëson eliminimin e figurës më të lartë në udhëheqjen e Teheranit që nga sulmet ajrore të para të luftës 19 ditë më parë.

 

Media shtetërore iraniane konfirmoi gjithashtu të martën se gjeneral brigade Gholamreza Soleimani, kreu i forcave Basij – një grup paraushtarak brenda Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) – u vra gjithashtu në një sulm të “armikut amerikan-sionist”.

 

Soleimani, komandant i Basij-it, një nga strukturat më të fuqishme të sigurisë së brendshme në vend gjatë gjashtë viteve të fundit, konsiderohej një figurë kyçe në përballjen ndaj luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.

 

Analisti i lartë politik i Al Jazeera-s, Marwan Bishara, tha se Izraeli ka përdorur prej kohësh vrasjet e kundërshtarëve politikë, gjë që nuk është praktikë normale në luftë.

 

“Në luftëra, nuk fillohet duke vrarë liderë politikë, përfshirë edhe liderë të zgjedhur. Ky program vrasjesh është gangsterizëm, është terrorizëm, nuk është norma e luftës,” tha ai.

 

Bishara shtoi se, megjithëse “sistemi në Iran është i fortë dhe vrasja e një lideri nuk do të çojë në shembjen e tij”, këto vrasje të synuara kanë ndikim, pasi “ndryshimet sasiore çojnë në ndryshime cilësore”.

 

Në intervistën për Al Jazeera, Araghchi theksoi sërish se konflikti në rritje në rajonin e Gjirit dhe më gjerë nuk është zgjedhje e Teheranit dhe se përgjegjësia bie mbi SHBA-në.

 

“E përsëris: kjo nuk është lufta jonë,” tha ministri.

 

“Ne nuk e nisëm atë. Shtetet e Bashkuara e nisën dhe janë përgjegjëse për të gjitha pasojat e kësaj lufte – njerëzore dhe financiare – qoftë për Iranin, për rajonin apo për gjithë botën,” shtoi ai.

 

“Shtetet e Bashkuara duhet të mbahen përgjegjëse,” përfundoi ai.


Dita 19: Lufta në Iran - Çfarë po ndodh në rajon prej sulmeve të SHBA & Izraelit

 

Irani betohet për “hakmarrje” pasi sulmet izraelite vranë shefin e sigurisë Ali Larijani dhe komandantin e Basij, Gholamreza Soleimani.

 

Irani është zotuar për “hakmarrje” pasi sulmet izraelite vranë shefin e sigurisë Ali Larijani dhe komandantin e forcave paraushtarake Basij, Gholamreza Soleimani, ndërsa ministri i Jashtëm Abbas Araghchi tha se sistemi politik i Teheranit mbetet i fortë, teksa lufta ka hyrë në ditën e saj të 19-të.

 

Irani ka ndërmarrë sulme të reja ndaj Izraelit, duke shkaktuar dëme të mëdha materiale, pasi një sulm i mëparshëm vrau dy persona në Ramat Gan.

 

Konflikti po përhapet gjithnjë e më shumë në rajon, pasi Irani dhe grupet aleate kanë lëshuar raketa dhe dronë ndaj vendeve të Gjirit, me sulme të raportuara në Arabinë Saudite, Kuvajt dhe Jordani.

 

Tensionet politike po rriten edhe në Shtetet e Bashkuara, pasi zyrtari i lartë i kundërterrorizmit Joe Kent dha dorëheqjen, duke deklaruar se “këtë luftë e nisëm për shkak të presionit nga Izraeli dhe lobit të tij të fuqishëm amerikan”.

 

Ndërkohë, Presidenti Donald Trump kritikoi aleatët e NATO-s dhe partnerët për dështimin në ofrimin e mbështetjes më të fortë ushtarake për të përfunduar kontrollin e Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit.

 

Ja çfarë dimë:

 

Në Iran

 

Vrasje të profilit të lartë: Teherani po mban zi për humbjen e dy figurave të rëndësishme: shefit të sigurisë Ali Larijani dhe komandantit të forcës Basij, Gholamreza Soleimani, të vrarë në sulme izraelite. Vdekjet e tyre konsiderohen një goditje e rëndë për establishmentin iranian.

 

Pasoja politike: Larijani konsiderohej gjerësisht një politikan pragmatik dhe me përvojë, i aftë të hapte rrugë për negociata. Ai kishte drejtuar bisedimet bërthamore përpara nisjes së luftës. Analistët thonë se vrasja e tij mund të synojë mbylljen e rrugëve diplomatike për t’i dhënë fund konfliktit.

 

Kundërpërgjigjja iraniane: Në reagim ndaj sulmeve, Irani goditi Izraelin qendror.

 

Ministri i Jashtëm Araghchi i tha Al Jazeera-s se SHBA mban përgjegjësi për luftën që ka përfshirë rajonin. Ai mohoi shënjestrimin e civilëve dhe paralajmëroi se prania ushtarake amerikane në Gjirin Persik e bën përshkallëzimin të pashmangshëm.

 

Irani ka ekzekutuar një person që e akuzonte për spiunazh për agjencinë izraelite Mossad, sipas agjencisë gjysmëzyrtare Tasnim.

 

Pa ndryshime për Botërorin: FIFA tha se ndeshjet e Kupës së Botës 2026 do të zhvillohen sipas planit, duke refuzuar kërkesën e Iranit për t’i zhvendosur ndeshjet e tij nga SHBA në Meksikë, pavarësisht luftës.

 

Rifillimi i trafikut në Hormuz: Irani po lejon një numër të kufizuar, por në rritje, anijesh tregtare të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit, me tetë anije jo-iraniane të identifikuara të hënën, sipas të dhënave detare.

 

Rritja e viktimave: Të paktën 1,444 persona janë vrarë dhe 18,551 janë plagosur nga sulmet SHBA-Izrael në Iran që nga 28 shkurti, sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Iranit.

 

Në Gjirin Persik

 

Sulme të përhapura në rajon: Irani ka lëshuar raketa dhe dronë ndaj vendeve të ndryshme të Gjirit në kundërpërgjigje ndaj sulmeve SHBA-Izrael. Një grup i armatosur irakian mori përgjegjësinë për 28 sulme me dronë në Arabinë Saudite, Kuvajt dhe Jordani gjatë 15 ditëve të fundit.

 

Arabia Saudite: Mbretëria po pret një takim urgjent të ministrave të Jashtëm të vendeve arabe dhe myslimane në Riad për të diskutuar sulmet.

 

Ndërhyrjet në Emiratet e Bashkuara Arabe: Sipas Dubai Media Office, janë kryer ndërprerje të suksesshme të raketave, pa raportime për të lënduar.

 

Bahreini: Sirenat paralajmëruese u dëgjuan në të gjithë vendin, duke bërë që Ministria e Brendshme t’u kërkojë banorëve të strehohen në vendet më të afërta të sigurta.

 

Pezullimi i fluturimeve drejt Katarit: Për shkak të pasigurisë në hapësirën ajrore të Lindjes së Mesme, British Airways ka zgjatur pezullimin e fluturimeve drejt Dohas deri më 30 prill.

 

Katari ndërpret raketat: Ministria e Mbrojtjes e Katarit tha se raketat u interceptuan të mërkurën, ndërsa shpërthime u dëgjuan në Doha dhe zona të tjera.

 

Ekspertë ukrainas kundër dronëve: Më shumë se 200 ekspertë ushtarakë ukrainas kundër dronëve ndodhen në disa vende të Lindjes së Mesme për të ndihmuar në mbrojtje ndaj dronëve të projektuar nga Irani, tha Presidenti Volodymyr Zelenskyy.

 

Në SHBA

 

Dorëheqje zyrtari amerikan: Zyrtari i lartë i kundërterrorizmit Joe Kent dha dorëheqjen, duke deklaruar se Irani “nuk është një kërcënim”.

 

Tensione me aleatët e NATO-s: Presidenti Trump ka kritikuar ashpër aleatët e NATO-s, si dhe Japoninë, Australinë dhe Korenë e Jugut, për hezitimin për të ofruar mbështetje ushtarake në konflikt.

 

Siguri e shtuar në ambasada: Departamenti i Shtetit ka urdhëruar të gjitha ambasadat dhe konsullatat amerikane të rishikojnë menjëherë masat e sigurisë përmes komiteteve të emergjencës.

 

Në Izrael

 

Sulme ndaj Basij: Ushtria izraelite tha se po godiste pozicionet e forcës Basij rreth Teheranit, pasi njoftoi se kishte vrarë komandantin e saj të lartë vullnetar.

 

Ushtria izraelite pretendon se ka goditur qendra komanduese iraniane, vende të raketave dhe infrastrukturë të tjera në Teheran të martën.

 

Sulme dhe viktima: Në përgjigje të përshkallëzimit, Izraeli po përballet me bombardime hakmarrëse. Dy persona u vranë nga plagë të rënda nga copëzat në Ramat Gan, pranë Tel Avivit, pas një sulmi me raketa që dëmtoi rëndë një ndërtesë banimi.

 

Në Liban

 

Ushtria izraelite urdhëroi të mërkurën banorët e katër fshatrave në jug të vendit të largohen “menjëherë nga shtëpitë e tyre dhe të lëvizin në veri të lumit Zahrani”.

 

Urdhra masivë evakuimi: Ushtria izraelite lëshoi urdhrin më të gjerë për evakuim të detyruar në jug të Libanit që nga lufta e vitit 2006. Më herët, ajo u kishte kërkuar banorëve të qytetit Tyre, përfshirë tre kampe refugjatësh palestinezë, të largoheshin nga shtëpitë e tyre.

 

Sulme vdekjeprurëse në Luginën Bekaa: Të paktën katër persona janë vrarë në një sulm izraelit që goditi katër shtëpi në qytetin Sahmar.

 

Mohimi i Hezbollahut: Grupi mohoi se ka anëtarë në Kuvajt, pasi vendi njoftoi arrestimin e 14 kuvajtianëve dhe dy shtetasve libanezë të dyshuar si të lidhur me grupin në një “komplot sabotazhi”.

 

Në Irak

 

Goditet ambasada amerikane: Një burim i sigurisë irakiane i tha Al Jazeera-s se mbrojtja ajrore interceptoi një dron pranë qendrës logjistike afër aeroportit të Bagdadit. Shpërthime u dëgjuan në Bagdad, ndërsa pati sulme të tjera ndaj ambasadës amerikane. Gjithashtu u sulmua një bazë e një grupi të armatosur në qytetin verilindor Kirkuk.

 

Saraya Awliya al-Dam: Ky grup i armatosur irakian mori përgjegjësinë për një valë sulmesh në disa fronte kundër objektivave amerikane.

 

Iraku ridrejton eksportet e naftës: Me Ngushticën e Hormuzit të ndërprerë dhe prodhimin në rënie të ndjeshme, Bagdadi dhe Erbili kanë lëvizur për të rifilluar eksportet përmes tubacionit në rajonin kurd drejt portit turk të Ceyhan-it.


Zelensky paralajmëron mungesë raketash: Lufta në Lindjen e Mesme po dobëson Ukrainën

 

Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka paralajmëruar se vendi i tij mund të përballet me një deficit raketash për shkak të zhvendosjes së burimeve ushtarake drejt konfliktit në Lindjen e Mesme.

 

Në një intervistë për BBC, Zelensky deklaroi se presidenti rus Vladimir Putin synon një konflikt të zgjatur mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, pasi kjo do të dobësonte Ukrainën duke devijuar mbështetjen amerikane.

 

Sipas tij, situata aktuale po i shkon për shtat Moskës, pasi rritja e çmimeve të energjisë dhe shpërndarja e burimeve ushtarake krijojnë vështirësi për Kievin. “Për Putinin, një luftë e gjatë në Iran është një plus… kjo do të thotë pakësim i rezervave amerikane dhe i sistemeve të mbrojtjes ajrore,” u shpreh Zelensky.

 

Ai shtoi se kapacitetet prodhuese të SHBA-së janë të kufizuara në raport me kërkesën globale. “Amerika prodhon rreth 60-65 raketa në muaj, ndërsa vetëm në ditën e parë të luftës në Lindjen e Mesme u përdorën mbi 800 raketa,” theksoi ai, duke ngritur shqetësime për qëndrueshmërinë e furnizimeve.

 

Zelensky komentoi edhe qëndrimin e presidentit amerikan Donald Trump, duke thënë se ai nuk është “në asnjë anë” në luftën mes Rusisë dhe Ukrainës dhe nuk dëshiron të përshkallëzojë tensionet me Putinin.

 

Presidenti ukrainas u shpreh gjithashtu pesimist për ecurinë e negociatave të paqes, duke theksuar se ato po shtyhen vazhdimisht, ndërsa zhvillimet në Lindjen e Mesme po e komplikojnë më tej situatën.


Analiza/ Europa po paguan për një luftë që nuk e dëshiron

 

Pothuajse një muaj më parë, SHBA-të dhe Izraeli filluan një luftë me Iranin. Mbi 2,000 milje larg, një kontinent që nuk dëshiron shumë të ketë të bëjë me luftën është megjithatë i prekur në mënyrë unike: Evropa.

 

Udhëheqësit e Bashkimit Evropian u takuan në Bruksel të martën për të diskutuar çmimet marramendëse të energjisë që pasuan nga konflikti. Kjo vjen pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump lëshoi një ultimatum të ashpër për aleatët evropianë dhe të NATO-s të dielën: ndihmoni në rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, ose rrezikoni të ardhmen e vetë aleancës. Bashkimi Evropian, i cili ka interesa të mëdha ekonomike dhe të sigurisë në luftën e Iranit, deri më tani ka refuzuar.

 

“Është e përshtatshme që njerëzit që janë përfitues të Ngushticës të ndihmojnë për t’u siguruar që asgjë e keqe të mos ndodhë atje” – paralajmëroi Trump gjatë një interviste me Financial Times. “Nëse nuk ka përgjigje ose nëse është një përgjigje negative, mendoj se do të jetë shumë keq për të ardhmen e NATO-s”.

 

Gjermania, Franca dhe BE-ja në përgjithësi kanë refuzuar në mënyrë efektive pasi u mënjanuan nga vendimi nëse do të sulmojnë Iranin drejtpërdrejt.

 

Por mos u gaboni: pavarësisht nëse çizmet evropiane prekin ndonjëherë në tokë, Evropa tashmë po paguan për këtë luftë.

 

Faturat e energjisë

 

Kostoja më e menjëhershme është energjia. Rezervat e gazit të Evropës shteruan para se të fillonte lufta nga një dimër i ashpër, duke i lënë ato në vetëm 29% të kapacitetit, dhe më poshtë nga 90% në nëntor. Më pas, sulmet iraniane ndërprenë prodhimin e LNG-së së Katarit, i cili përbën rreth një të pestën e prodhimit global dhe 50% të importeve të gazit të BE-së. Çmimet standarde evropiane të gazit janë rritur më shumë se 50% që nga fillimi i luftës.

 

Teksa kontinenti importon relativisht më pak karburant direkt nga Gjiri, ai po përballet me konkurrencë më të ashpër në tregje, të cilat po rritin çmimet. Në vitin 2025, BE-ja mori më pak se 4% të gazit të saj nga Katari, eksportuesi më i madh i gazit në Lindjen e Mesme, dhe vetëm 6% të naftës së saj të papërpunuar nga rajoni në tërësi. Pjesa më e madhe e gazit të tubacionit të saj vjen nga Norvegjia dhe gati 60% e LNG-së së saj nga Shtetet e Bashkuara.

 

Por, teksa transporti përmes Hormuzit po ndalet, vendet aziatike si Japonia, Koreja e Jugut dhe India, të cilat mbështeten shumë në eksportet e energjisë së Gjirit, po përpiqen të gjejnë furnizime alternative dhe tani po konkurrojnë drejtpërdrejt me blerësit evropianë.
Nëse bllokada zgjatet ose thellohet, tregjet evropiane të gazit, të cilat tashmë tregtohen në nivelet më të larta që nga viti 2023, do të jenë nën presion të mëtejshëm. Po rritet frika për një përsëritje të krizës energjetike pas nisjes së pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, që uli furnizimet me gaz dhe i bëri çmimet të rriteshin.

 

Por këtë herë, rritja e çmimeve të energjisë kërcënon të ngadalësojë rritjen ekonomike tashmë të dobët dhe të rrisë inflacionin, gjë që do të ishte katastrofike për industritë e Evropës që përballen me konkurrencë në rritje edhe nga prodhimi kinez.

 

Pasojat e brendshme

 

Pasojat politike të brendshme mund të jenë po aq të rëndësishme. Çmimet e larta të gazit dhe inflacioni mund të krijojnë një sfond të vështirë për udhëheqësit evropianë të qendrës.

 

Franca është një shembull i qartë në këtë drejtim. Me zgjedhjet presidenciale të vitit 2027 në horizont, çdo rritje e qëndrueshme e kostove të energjisë dhe presionit të kostove së jetesës do ta dobësonte më tej qendrën politike. Presidenti Emmanuel Macron nuk do të kandidojë përsëri dhe gara për ta pasuar atë tashmë po merr formë në një mjedis që favorizon kandidatët anti-establishment. Nëse një luftë me Iranin e mban inflacionin të lartë ose thellon ndjesinë se Franca po paguan për vendimet e marra në Uashington ose në Lindjen e Mesme, kjo do t’i jepte një narrativë të fuqishme të djathtës ekstreme.

 

Në veçanti, Tubimi Kombëtar i Marine Le Pen ka përfituar prej kohësh nga frustrimi ekonomik dhe mosbesimi ndaj menaxhimit të krizave të elitës. Rreziku i vërtetë për Evropën, pra, nuk është vetëm rritja më e ngadaltë – është se një tjetër tronditje energjetike do të shkatërrojë më tej bazën elektorale të qendrës pro-BE pikërisht në momentin e gabuar.

 

Pasojat e sigurisë

 

Pas viteve të tëra të shkëputjes së dhimbshme nga energjia ruse pas luftës së vitit 2022 dhe krizës së mëvonshme energjetike, BE-ja finalizoi një rregullore në janar që i ndalon gradualisht importet e gazit rus deri në vitin 2027. Komisioni Evropian pritet gjithashtu të njoftojë një ndalim të ngjashëm për naftën muajin tjetër. Por me furnizimet e Gjirit tashmë të ndërprera dhe çmimet në rritje, disa udhëheqës të BE-së po pyesin nëse blloku mund të përballojë ndarjen nga energjia ruse.

 

Të hënën, kryeministri i Belgjikës, Bart De Wever, bëri thirrje për normalizimin e marrëdhënieve me Rusinë për të pasur akses në furnizime të lira me energji. Teksa ideja u përball me kritika publike si nënshtrim ndaj Rusisë dhe rrezikim i sigurisë evropiane, De Wever pohon se privatisht, “udhëheqësit evropianë më thonë se kam të drejtë, por askush nuk guxon ta thotë me zë të lartë”.

 

Teksa Evropa diskuton, e vetmja gjë e qartë është se ata janë të bllokuar duke paguar për një luftë që nuk e kërkuan, ose duke pranuar në heshtje një partner tregtar që kanë qenë të dëshpëruar ta braktisin. ©Marrë nga GzeroMedia, përshtati në shqip LAPSI.al


WSJ: Rusia po vijon të ndihmojë fshehtas Iranin në luftën ndaj SHBA

 

Rusia ka rritur bashkëpunimin e saj me Iranin në fushën e inteligjencës dhe teknologjisë ushtarake, duke i ofruar imazhe satelitore dhe sisteme të përmirësuara dronësh për të lokalizuar dhe sulmuar forcat amerikane në Lindjen e Mesme. Lajmin e raporton WSJ, duke cituar burime të informuara mirë.

 

Sipas raportit, Moska kërkon ta mbajë aktiv aleatin e saj më të ngushtë në Lindjen e Mesme përballë fuqisë ushtarake amerikane dhe izraelite, pasi zgjatja e konfliktit sjell përfitime ushtarake dhe ekonomike për Rusinë. Mbështetja ruse përfshinte komponentë për dronë Shahed të modifikuar, që synojnë përmirësimin e komunikimit, navigimit dhe saktësisë e goditjes.

 

Rusia po transferon përvojën e saj të fituar nga përdorimi i dronëve në luftën në Ukrainë, duke ofruar udhëzime taktike mbi numrin që duhet të përdoret në operacione dhe lartësitë e duhura të sulmit. Ky informacion i është konfirmuar WSJ, ndër të tjera, edhe nga një zyrtar i lartë i inteligjencës evropiane.

 

Gazeta raporton se Rusia i ka ofruar Iranit informacione mbi vendndodhjet e forcave ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme, si dhe ato të aleatëve të saj në rajon. Ky bashkëpunim duket se është intensifikuar që në ditët e para të konfliktit. Kohët e fundit Moska i ka ofruar Teheranit imazhe satelitore direkte.

 

Analistët thonë se lloji i mbështetjes është i ngjashëm me inteligjencën që SHBA-të dhe aleatët e saj evropianë i kanë ofruar Ukrainës vitet e fundit. Në rajonin e Gjirit, besohet se ndihma ruse ka kontribuar në sulmet e fundit iraniane ndaj radarëve amerikanë në Jordani, si dhe objektiva në Bahrein, Kuvajt dhe Oman.

 

Kremlini nuk iu përgjigj një kërkese për koment.

XS
SM
MD
LG