Monday, 16 March 2026 19:49
Prestigjiozja amerikane The New York Times publikon një analizë të thelluar mbi luftën mes SHBA-së dhe Iranit, duke ngritur një pyetje të fortë: a ka hyrë Donald Trump në një konflikt nga i cili është shumë më e vështirë të dalë sesa të hyjë? Dy javë pas nisjes së luftës, presidenti amerikan përballet me një dilemë të madhe strategjike: të vazhdojë përballjen për të arritur objektivat që ka shpallur, ose të përpiqet të tërhiqet nga një konflikt që po përshkallëzohet dhe po trondit ekonominë globale, tregjet e energjisë dhe stabilitetin e Lindjes së Mesme. Sipas analizës të sjellë në shqip nga Lapsi.al, të dyja rrugët mbartin kosto të mëdha dhe rreziqe që mund të shoqërojnë SHBA-në për vite me radhë.
The New York Times:
Presidenti amerikan Donald Trump po përballet me një dilemë të madhe dy javë pasi vendosi të nisë luftën kundër Iranit. Ai duhet të zgjedhë mes dy opsioneve: të vazhdojë luftën për të arritur objektivat ambicioze që ka shpallur, ose të përpiqet të dalë nga një konflikt që po zgjerohet dhe po sjell pasoja të mëdha ushtarake, diplomatike dhe ekonomike.
Trump ka zbuluar shpejt se të dyja rrugët janë problematike dhe plot pasoja që ai dhe ekipi i tij i kishin nënvlerësuar kur SHBA u përfshi në këtë luftë së bashku me Izraelin, konfliktin më të madh në Lindjen e Mesme në rreth një çerek shekulli.
Nga njëra anë, ai mund të vazhdojë luftën kundër një Irani të dobësuar, por që ka treguar se është i aftë të rrisë koston ekonomike për SHBA dhe aleatët e saj. Irani ka arritur të destabilizojë tregjet globale të energjisë dhe të godasë objektiva në disa vende të rajonit.
Por vazhdimi i luftës rrezikon më shumë jetë amerikane, rrit kostot financiare dhe mund të dëmtojë marrëdhëniet me aleatët. Edhe brenda bazës politike të Trump po shtohet shqetësimi, pasi ai kishte premtuar se do të shmangte përfshirjen e SHBA-së në luftëra të reja.
Nga ana tjetër, Trump mund të përpiqet të tërhiqet nga konflikti, edhe pse shumë nga objektivat e shpallura nuk janë arritur ende. Sipas zyrtarëve amerikanë, operacioni i përbashkët SHBA-Izrael ka arritur disa rezultate të rëndësishme: është shkatërruar një pjesë e madhe e arsenalit raketor të Iranit, janë neutralizuar mbrojtjet ajrore dhe është goditur rëndë marina iraniane. Gjithashtu, lideri suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, është vrarë.
Megjithatë, regjimi iranian vazhdon të qëndrojë në pushtet. Sipas informacioneve të fundit, drejtimin e ka marrë djali i tij i plagosur, i cili është zotuar të vazhdojë luftën përmes metodave asimetrike: sulme kibernetike, mina detare dhe sulme me raketa në rajon. Garda Revolucionare dhe milicitë e saj mbeten aktive.
Nëse Trump vendos të tërhiqet tani, një problem tjetër i madh mbetet: rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit, që mund të përdoren për prodhimin e armëve bërthamore. Sipas vlerësimeve, Irani ka material të mjaftueshëm për të prodhuar rreth 10 bomba bërthamore. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka sugjeruar se këto materiale mund të duhet të merren me një operacion tokësor, një operacion shumë i rrezikshëm.
Ndërkohë, lufta po sjell pasoja gjithnjë e më të mëdha. Deri tani janë vrarë 13 ushtarë amerikanë dhe më shumë se 2,100 persona në total, shumica në Iran. Vetëm civilët e vrarë në Iran llogariten mbi 1,300.
SHBA ka dërguar edhe 2,500 marinsa shtesë në Lindjen e Mesme, duke e çuar praninë ushtarake në rreth 50 mijë trupa në rajon. Sulmet amerikane kanë goditur edhe ishullin Kharg, portin kryesor nga ku eksportohen shumica e naftës iraniane.
Një tjetër problem i madh është Ngushtica e Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme detare për tregtinë globale të naftës. Pas sulmeve dhe kërcënimeve iraniane, trafiku detar aty është pothuajse ndalur. Trump u ka bërë thirrje vendeve si Kina, Franca, Japonia, Koreja e Jugut dhe Britania që të dërgojnë anije për të mbrojtur kalimin në këtë ngushticë.
Sulmet janë përhapur edhe në rajon. Një port i madh nafte në Emiratet e Bashkuara Arabe u godit nga një dron, ndërsa ambasada amerikane në Irak është sulmuar dy herë në ditët e fundit.
Vetë Trump ka dhënë mesazhe kontradiktore për luftën. Ndonjëherë ai thotë se lufta është pothuajse e fituar, ndërsa herë të tjera pranon se luftimet e vështira janë ende përpara. Ai ka deklaruar se vendimet për të vazhduar apo për t’u tërhequr do t’i marrë duke ndjekur “instinktin”.
Administrata amerikane ka pranuar gjithashtu se Irani ka më shumë aftësi sesa pritej për të destabilizuar ekonominë globale, veçanërisht duke kërcënuar mbylljen e Ngushticës së Hormuzit.
Nga ana ushtarake, Pentagoni thotë se SHBA ka epërsi të plotë ajrore dhe se shumica e forcave konvencionale të Iranit janë shkatërruar. Irani tashmë po lëshon rreth 90% më pak raketa dhe 95% më pak dronë sesa në fillim të luftës.
Megjithatë, edhe i dobësuar, Irani ka ende aftësi për të krijuar kaos, sidomos përmes sulmeve ndaj transportit detar dhe përmes luftës kibernetike. Sulme të tilla kanë goditur edhe kompani amerikane, ndërsa autoritetet po hetojnë edhe disa incidente të dhunshme brenda SHBA-së që mund të jenë të lidhura me tensionet e luftës.
Ndërkohë janë shfaqur edhe tensione mes SHBA-së dhe Izraelit. Washingtoni kishte paralajmëruar Izraelin të mos godiste depot e mëdha të naftës pranë Teheranit, nga frika se kjo do të çonte në përshkallëzim të sulmeve ndaj objekteve energjetike në rajon. Por Izraeli i goditi ato gjithsesi, duke shkaktuar rritje të çmimeve të naftës dhe sulme hakmarrëse nga Irani.
Edhe fronti i dytë në Liban kundër Hezbollahut ka krijuar mosmarrëveshje. Administrata Trump mendon se kjo e zgjeron konfliktin, ndërsa Izraeli beson se është momenti i duhur për të goditur grupin e mbështetur nga Irani.
Ndërkohë, Trump dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu flasin pothuajse çdo ditë, ndërsa presidenti amerikan është në kontakt edhe me liderë arabë, veçanërisht me princin saudit Mohammed bin Salman.
Në javët e ardhshme Trump do të duhet të marrë dy vendime shumë të rëndësishme: nëse do të pushtojë ishullin Kharg, qendrën kryesore të eksporteve të naftës iraniane, dhe nëse do të urdhërojë një operacion për të marrë rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit.
Kapja e ishullit Kharg do t’i jepte SHBA-së kontroll mbi eksportet e naftës iraniane dhe do të godiste rëndë ekonominë e vendit, por do të kërkonte një prani të gjatë ushtarake në rajon.
Operacioni për të marrë uraniumin do të ishte një aksion i vetëm, por edhe më i rrezikshëm. Materiali bërthamor ndodhet në tunele të thella në Isfahan dhe do të duhej një operacion shumë i ndërlikuar për ta nxjerrë prej andej pa rrezikuar një incident radioaktiv.
Për momentin, Trump thotë se ende nuk ka marrë vendim për këtë operacion. Dhe kjo sugjeron se lufta mund të zgjasë shumë më tepër nga sa ishte parashikuar në fillim./ Përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
