Wednesday, 08 April 2026 09:16
Zyrtarët në SHBA dhe Izraelit mësuan për një zhvillim intrigues të hënën, ndërsa ultimatumi i Presidentit Donald Trump po skadonte: Udhëheqësi Suprem Mojtaba Khamenei u kishte udhëzuar negociatorëve të tij, për herë të parë që nga fillimi i luftës, të lëviznin drejt një marrëveshjeje, sipas një zyrtari izraelit, një zyrtari rajonal dhe një burimi të tretë me dijeni për çështjen.
Pamja e përgjithshme: Ndërsa Trump kërcënonte publikisht me asgjësim total, kishte shenja të një momentumi diplomatik prapa skenave — megjithëse edhe burime pranë Trump nuk e dinin se cili do të ishte rezultati deri në momentin kur u shpall armëpushimi.
• Forcat amerikane në Lindjen e Mesme dhe zyrtarët në Pentagon kaluan ato orë të fundit duke u përgatitur për një fushatë masive bombardimesh ndaj infrastrukturës iraniane, dhe duke u përpjekur të kuptonin kahjen e Trump. “Nuk kishim asnjë ide se çfarë do të ndodhte. Ishte çmenduri,” tha një zyrtar i mbrojtjes.
• Aleatët në rajon po përgatiteshin për një kundërpërgjigje iraniane në një shkallë të paprecedentë. Brenda Iranit, disa civilë po largoheshin nga shtëpitë e tyre në përpjekje për të shmangur goditjet.
• Ky rrëfim mbi diplomacinë që e shmangu atë përshkallëzim, për momentin, bazohet në biseda me njëmbëdhjetë burime që kanë dijeni për negociatat.
Vendosja e skenës: Të hënën në mëngjes, ndërsa Trump komunikonte me turmën në një festë të Pashkëve në Shtëpinë e Bardhë, një Steve Witkoff “shumë i zemëruar” po merrej me telefonata.
• I dërguari amerikan u tha ndërmjetësve se kundër-propozimi me 10 pika që SHBA sapo kishte marrë nga Irani ishte “një katastrofë, një fatkeqësi”, sipas një burimi me njohuri të drejtpërdrejta.
• Kjo nisi një ditë “kaotike” amendimesh, me ndërmjetësit pakistanezë që përcillnin versione të reja mes Witkoff dhe ministrit të Jashtëm iranian Abbas Araghchi, ndërsa ministrat e jashtëm të Egjiptit dhe Turqisë përpiqeshin të ndihmonin në ngushtimin e diferencave.
• Deri në mbrëmjen e së hënës, ndërmjetësit kishin miratimin e SHBA për një propozim të përditësuar për një armëpushim dyjavor. Më pas vendimi i takonte Khameneit — i cili, sipas burimeve, ishte i përfshirë aktivisht në proces të hënën dhe të martën — për të marrë një vendim.
Intriga: Përfshirja e udhëheqësit të ri suprem ishte domosdoshmërisht e fshehtë dhe e vështirë. Duke u përballur me një kërcënim aktiv për atentat nga Izraeli, Khamenei ka komunikuar kryesisht përmes korrierëve që përcillnin shënime.
• Dy burime e përshkruan miratimin e Khameneit për negociatorët e tij që të arrinin një marrëveshje si një “thyerje të madhe” (breakthrough).
• Burimi rajonal tha se Abbas Araghchi luajti gjithashtu një rol qendror si në menaxhimin e negociatave, ashtu edhe në bindjen e komandantëve të Gardës Revolucionare për të pranuar një marrëveshje.
• Kina gjithashtu po i këshillonte Iranit të gjente një rrugëdalje.
• Por në fund të ditës, të gjitha vendimet kryesore të së hënës dhe të martës kaluan përmes Khameneit. “Pa dritën e tij jeshile, nuk do të kishte marrëveshje,” tha burimi rajonal.
Si ndodhi: Ishte e qartë deri të martën në mëngjes se po bëhej përparim, por kjo nuk e ndaloi Trump të bënte kërcënimin e tij më tronditës: “Një qytetërim i tërë do të vdesë sonte.”
• Disa media amerikane raportuan se Irani po i ndërpriste bisedimet si reagim. Burime të përfshira në negociata i thanë Axios se kjo nuk ishte e vërtetë dhe se në fakt kishte njëfarë momentumi.
• Zëvendëspresidenti Vance po zhvillonte telefonata nga Hungaria, duke u marrë kryesisht me palën pakistaneze.
• Ndërkohë, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ishte në kontakt të shpeshtë gjatë gjithë ditës me Trump dhe ekipin e tij — megjithëse izraelitët po shqetësoheshin gjithnjë e më shumë se kishin humbur kontrollin mbi procesin.
Rreth mesditës sipas kohës lindore të SHBA të martën, kishte një mirëkuptim të përgjithshëm se palët po konvergonin drejt një armëpushimi dyjavor.
• Tre orë më vonë, kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif publikoi kushtet në X dhe u bëri thirrje të dyja palëve t’i pranonin.
• Trump menjëherë filloi të merrte telefonata dhe mesazhe nga aleatë dhe këshilltarë të vijës së ashpër që i kërkonin ta refuzonte atë.
• Konfuzioni rreth qëndrimit të Trump ishte aq i madh, sa edhe persona që kishin folur me të vetëm një ose dy orë më parë ende besonin se ai do ta refuzonte armëpushimin — deri në momentin që ai e pranoi.
Pak para se të publikonte reagimin e tij, Trump foli me Netanyahu për të marrë angazhimin e tij për respektimin e armëpushimit.
• Më pas ai foli me marshallin pakistanez Asim Munir për të finalizuar marrëveshjen.
• Forcat amerikane morën urdhër të ndalonin operacionet 15 minuta pas postimit të Trump.
• Abbas Araghchi reagoi më pas, duke deklaruar se Irani do t’i përmbahej armëpushimit dhe do të hapte Ngushticën e Hormuzit për anijet që operojnë “në koordinim me forcat e armatosura të Iranit.”
Çfarë duhet ndjekur: Mbetet për t’u parë në çfarë mase Irani do të lejojë rifillimin e lundrimit, ose sa i vendosur do të jetë Netanyahu në respektimin e armëpushimit.
• Një zyrtar i lartë izraelit i tha Axios se Netanyahu kishte marrë garanci se SHBA do të këmbëngulte në bisedimet e paqes që Irani të heqë dorë nga materiali bërthamor, të ndalojë pasurimin dhe të braktisë kërcënimin me raketa balistike.
• Vance ka gjasa të drejtojë delegacionin amerikan në bisedimet e planifikuara për të premten në Pakistan — detyra më e rëndësishme e karrierës së tij politike.
• Ende ekzistojnë diferenca të mëdha mes vizioneve të SHBA dhe Iranit për një marrëveshje, duke lënë të hapur mundësinë reale që lufta të rifillojë.
Çfarë pritet më tej: Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth dhe zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë Karoline Leavitt pritet të mbajnë konferenca për shtyp të mërkurën, duke sulmuar ata që kritikuan kërcënimet e Trump për asgjësimin e Iranit.
• Ata do të argumentojnë se kërcënimet e Trump e bënë të mundur marrëveshjen.
• Regjimi iranian, i cili ka bërë pikërisht argumentin e kundërt, mund të pyesë nëse kërcënimet e Trump kanë përfunduar vërtet.
